Historia szkoły

Zapraszamy do wspólnej wędrówki po dziejach burzliwego życia szkoły w Porębie Małej. Wędrować będziemy, przytaczając fragmenty kroniki szkolnej, którą zaczęto pisać w 1929 roku.

„Szkółkę” w Żeleźnikowej założono w 1840 roku. Była to szkoła parafialna prowadzona przez organistę. Obejmowała dzieci z Żeleźnikowej, Poręby Małej i Myślca.

W roku 1900 część obszaru dworskiego w Porębie rozparcelowano i sprzedano, wskutek czego przybyło do Poręby 30 rodzin. Liczba dzieci uczęszczających do szkoły tak wzrosła, że porębianie postanowili założyć nową szkołę.

Zarządzeniem z dnia 07.05.1902 roku CK Rada Szkolna Krajowa wyłączyła gminę i obszar dworski w Porębie Małej z związku szkolnego w Żeleźnikowej. Zorganizowano osobną jednoklasową szkołę. Ponieważ gmina miała za mało pieniędzy na budowę nowego budynku, kupiła działkę wraz z domem Stanisława Witka. Pierwszą nauczycielką była Sienkiewiczówna.

W 1914 roku wybuchła pierwsza wojna światowa, która bardzo ujemnie wpłynęła na rozwój szkoły. Wszystkie akta szkolne zostały zniszczone, brakowało opału i przyborów szkolnych. Dzieci nieregularnie chodziły do szkoły.

Jak wskazują katalogi klasyfikacyjne, w 1915 roku w szkole pracowały następujące siły nauczycielskie: Jan Łaski, Mazurkiewiczówna, N. Jankowski, ks. Słowiński. W 1918 roku posadę objął Karol Urbanik, w następnym roku Janina Kaczówna, a w 1925 roku Halina Górczanka.

W 1925 roku przewodniczącym Rady Szkolnej miejscowej został Węgrzyn. Mimo podeszłego wieku bezinteresownie piastował stanowisko. Z jego inicjatywy przebudowano piec w klasie i wyremontowano mieszkanie nauczyciela.

Rok szkolny 1924/1925
W szkole założono bibliotekę.

Rok szkolny 1927/1928
Ogrodzono ogródek szkolny i część podwórza, naprawiono ganek nad klasą oraz pokryto dach nową papą.

Listopad 1929
Na Radzie Gminnej ustalono przebudowę starej szkoły i dobudowanie drugiej izby szkolnej. Samorząd odmówił jednak udzielenia pożyczki na ten cel, natomiast zaproponował plan przeprowadzenia gruntownego przeglądu.

Rok szkolny 1931/1932
Budynek szkolny przedstawiał się poniżej wszelkiej krytyki: dach był dziurawy, w klasie brakowało okien, drzwi nie miały klamek. Z wyjątkiem pobielenia izby szkolnej i sieni nic więcej w tym roku w szkole nie zrobiono.

Kolejne lata to ogólny kryzys gospodarczy. Do szkoły przybyła nauczycielka Ludwika Liszkowa, która starała się o remont szkoły. Udało się przykryć dach dachówką.

03.04.1933
Po raz pierwszy odbyła się wywiadówka.

Rok szkolny 1934/1935
Roboty wokół wykończenia budynku szkolnego nie posunęły się do przodu. Powołany został miejscowy Komitet Budowy Szkoły, na czele którego stanął Konstanty Aleksander wraz z Ludwiką Liszkową, Wincentym Michalikiem, Janem Groniem i Bolesławem Legutko.

Z pieniędzy uzyskanych ze składek wykończono jedną klasę. Uzyskano także pożyczkę na przebudowę całego budynku szkolnego.

Rok szkolny 1935/1936
Szkoła została przekształcona z jednoklasowej na dwuklasową. Nauczanie rozpoczęto w dwóch nowych izbach. Na wiosnę 1936 roku przystąpiono do rozbiórki reszty starego budynku i rozpoczęto dobudowę drugiej połowy budynku, w której miały się mieścić mieszkania dla nauczycieli.

01.09.1939
Wybuchła II wojna światowa. Wprowadzono obowiązkową naukę języka niemieckiego. Niemiecki okupant zabronił uczyć geografii i historii.

W porze zimowej nauka odbywała się nieregularnie, gdyż mrozy dochodziły do dużych temperatur ujemnych. Dzieci chorowały na koklusz i czerwonkę, w szkole brakowało opału. Klasy zostały przekształcone w składy zboża kontyngentowego.

Rok szkolny 1944/1945
Nauka nie rozpoczęła się normalnie, ponieważ działania wojenne zbliżały się do tutejszych stron. Władze niemieckie zmuszały ludność do budowania okopów i umocnień wojennych.

17.01.1945
Rozpoczął się masowy odwrót wojsk niemieckich, które cofały się przed napierającymi wojskami sowieckimi. W czasie przemarszu wojsk przez Porębę szkoła doznała dotkliwych strat.

Lata 1950–1970
Nauka odbywała się w dwóch punktach: w budynku szkolnym i na tzw. „Resztówce”.